Sınıflama Sistemi (LC)

Sınıflandırmanın amacı bir koleksiyonu bilinen bir düzene koyarak, koleksiyonun kullanımını kolaylaştırmaktır. Ayrıca sınıflama, aynı konudaki materyali yan yana getirir ve ilgili materyali de yakınına yerleştirir, materyalin doğru yerine tekrar konabilmesine imkan sağlar. Unutulmamalıdır ki kütüphanelerde yanlış yere konmuş bir eser, belki de yıllarca kaybolmuş bir eser olarak kalacaktır.

Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Merkez Kütüphanesinde LC Sınıflama Sistemi (Kongre Kütüphanesi sınıflama Sistemi) kullanılmaktadır. LC sisteminde tüm konular A’dan Z’ye kadar olan harfler altında gruplandırılmıştır. (ileride ortaya çıkabilecek yeni konular için ayrıldıklarından W, X,ve Y harfleri şu anda kullanılmamaktadır; I ve O harfleri ise karışıklığa yer vermemek için kullanılmamaktadır). Her konu altındaki alt konular ise rakamlarla ifade edilmiştir. Belirli bir alanla ilgili eser, o alan için belirlenen sınıflandırma işareti olan harf altında o alanla ilgili diğer eserlerle birlikte bulundurulur. Tarih için D, sosyal bilimler için H, hukuk için K, dil ve edebiyat için P harfleri kullanılmaktadır. Örneğin:

LC sisteminde P harfi dil ve edebiyat alanındaki materyalleri ayrıntıya girmeden çok genel olarak tanımlar. P harfinin yanına başka bir harfin eklenmesiyle birlikte genelden ayrıntıya doğru alt kümeler ortaya çıkar. P harfi altında yer alan alt kümeler genel filoloji ve dilbilimden romana kadar değişik alanlara uzanabilir. Örneğin PL harflerinin temsil ettiği alt küme içinde Uzak Doğu, Afrika, Okyanusya dilleri ve edebiyatlarıyla birlikte Türk dili ve edebiyatıyla ilgili eserler bulunur. Harflerin hangi konuları temsil ettiğini bilmek kütüphanedeki araştırmalarınız için yararlı olacaktır. Esere verilen harfler ve rakamlar o eserin konusunu tam olarak tanımladığı gibi aynı zamanda kitabın raftaki adresidir.

LC sisteminde ana konular aşağıdaki harflerle sınıflandırılmıştır:

  • A – Genel Eserler
  • B – Felsefe, Psikoloji, Din
  • C – Tarih ile ilgili yan bilimler
  • D – Dünya, Avrupa, Asya, Avustralya, Yeni Zelanda ve Tarihleri
  • E – Amerika Tarihi
  • F – Amerika Tarihi
  • G – Coğrafya, Antropoloji, Rekreasyon
  • H – Sosyal Bilimler
  • J – Siyasal Bilimler
  • K – Hukuk
  • L – Eğitim
  • M – Müzik ve Müzik Yayınları
  • N – Güzel Sanatlar
  • P – Dil ve Edebiyat
  • Q – Fen Bilimleri
  • R – Tıp
  • S – Tarım
  • T – Teknoloji
  • U – Askeri Bilimler
  • V – Deniz Bilimleri
  • Z – Bibliyografya, Kütüphane Bilimleri, Genel Bilgi Kaynakları

LC’ye göre verilen konu numaralarına, yazar soyadından veya eser adından verilen Cutter Numarası ve yayın tarihi eklenerek Yer Numarası oluşturulur.

Yer Numarası

Yer numarası, aradığımız eserin tam olarak hangi rafta, hangi sırada olduğunu gösteren ve böylelikle eserin kolayca bulunmasını sağlayan numaradır.  Bu numara katalog taraması sırasında not edilir. Kitap rafta bu numaraya göre aranır.

Örnek:


Yer Numarasını Oluşturan Unsurlar

Katalogda görülen numaranın aynısı kütüphanede bulmaya çalıştığımız  kitabın sırtında da yer alır. Kitabın yer numarasını “okumayı” bilmek son derece değerli bir beceridir. Yer numarasını oluşturan harf ve rakamların ne ifade ettiğini anlamakta ne kadar başarılıysanız kitabın raflardaki yerini o oranda hızlı ve kolay bulabilirsiniz.

Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Kütüphanesi’nin de kullandığı Kongre Kütüphanesi Sınıflama Sistemi’nde (LCC – Library of Congress Classification) konular harflerle temsil edilmektedir. Örneğin tarih için D, sosyal bilimler için H, hukuk için K, dil ve edebiyat için P , Tıp için R harfleri kullanılmaktadır. Bu harfler sınıflandırma işaretleri olarak kullanılmaktadır. Belirli bir alanla ilgili eser, o alan için belirlenen sınıflandırma işareti olan harf altında o alanla ilgili diğer eserlerle birlikte bulundurulur.

LC sisteminde R harfi tıp ve sağlık bilimleri alanındaki materyalleri ayrıntıya girmeden çok genel olarak tanımlar. R harfinin yanına başka bir harfin eklenmesiyle birlikte genelden ayrıntıya doğru alt kümeler ortaya çıkar. R harfi altında yer alan alt kümeler genel pataloji, cerrahi, dahili bilimler vb. değişik alanlara uzanabilir. Harflerin hangi konuları temsil ettiğini bilmek kütüphanedeki araştırmalarınız için yararlı olacaktır. Esere verilen harfler ve rakamlar o eserin konusunu tam olarak tanımladığı gibi aynı zamanda kitabın raftaki adresidir.

Katalogta bir arama yapıldığında eserle ilgili ayrıntıların bulunduğu sayfanın merkezinde yer numarasının yer aldığını ve bu numaranın aynısının raftaki eserin sırtında da bulunduğunu unutmamalısınız.

 

Yukarıdaki temsili kitaplar LC sınıflandırma sistemine göre sıralanarak rafa yerleştirilmiştir. Görüleceği gibi her kitap taşıdığı yer numarasındaki ilk harfe göre alfabetik olarak soldan sağa doğru sıralanmıştır.

Üstteki örneğimizde, bu defa H harfi ile başlayan kitaplar doğru şekilde dizilmistir. H harfinden sonra gelen harfler için de alfabetik bir sıralamaya gidildiğini ve H harfinin HD harflerinden önce, HD harflerinin ise HL harflerinden once yerleştirildiğini görüyorsunuz.

Yukarıdaki örnekte HA sınıfı altında yer alan kitapların, salt H harfini taşıyan kitaplardan sonra geldiği görülmektedir. HA harflerini taşıyan üç kitabın sıralanmasının ise HA harflerinden sonra gelen rakamlara göre küçükten büyüğe doğru yapıldığı ve sonra gelen harf ve rakamlardan ayırmak üzere bir nokta koyulduğu görülür.

Eğer harf sırasından sonra rakam sıraları da aynı ise (örnekte kitapların hepsinde harfler A, rakam da 24’den oluşmaktadır) noktadan sonra gelen harfler için alfabetik sıra, harflerden sonra gelen rakamlar içinse onlu sistem göz önüne alınarak kitaplar sıralanır. Bu sistemde harften sonra gelen rakamların toplam sayısal değeri yerine onlu sisteme göre dizilimi dikkate alınır. Örnekte sıralanan kitaplardan, rafın başında yer numarası “.A6” olan kitabın, rafın sonunda numarası “.A7” olan kitaptan önce gelmesi şaşırtıcı değildir. Fakat arada olan kitapların “.A” harfinden sonra 65 ve 652 olan numaraları sayısal değer bakımından 7’den fazla göründüğü için şaşırtabilir. Yer numarasında “.” ve “harf”ten sonra gelen rakamlar onlu sisteme göre sıralandıklarından yer numarası “.A6” olarak başlayan tüm kitaplar (6’nın yanına kaç rakam gelirse gelsin) 7’den önce sıralanacaktır. Örneğimizde de “.A6” numaralı kitaptan sonra sıralanmış olan “.A65” ya da “.A652” numaralı kitaplar “.A7” numaralı kitaptan önce gelmektedir.